««Ijodiy nizoni hal qilish» mashg'uloti»
DissertatsiyadanManba: diss 236, 282Maqsad: Talabalar 4 kishilik guruhlarda keysni 30 daqiqada tahlil qilib, iqtidorli, lekin intizomsiz o'quvchining ijodiy salohiyatini yo'naltirishning 3 ta yechimini taklif etadi va himoya qiladi.
Keys: «Sinfda iqtidorli, lekin intizomsiz o'quvchi bor. U darsda zerikadi va boshqalarni chalg'itadi. O'qituvchi uning ijodiy salohiyatini qanday yo'naltiradi?»
Tashkil etish. Talabalar 4 kishilik guruhlarga bo'linadi. Guruh ichida rollar taqsimlanadi: psixolog, didaktika mutaxassisi, fan metodisti va sinf rahbari - har biri vaziyatga o'z nuqtai nazaridan qaraydi.
1. Keysni taqdim etish (10 daqiqa). O'qituvchi keysni o'qiydi va aniqlashtiruvchi savollarga javob beradi. Zarur bo'lsa, qo'shimcha ma'lumot kartochkasi beriladi (o'quvchining yoshi, qiziqishlari, sinfdoshlari bilan munosabati).
2. Guruhli tahlil (30 daqiqa).
- muammoni aniqlash: faktlar taxminlardan ajratiladi, asosiy muammo bir jumlada yoziladi (7 daqiqa);
- sabablarni izlash: psixologik, didaktik va boshqaruv sabablari keysdagi dalillar bilan asoslanadi (7 daqiqa);
- muqobil yechimlar: kamida uchta turli yechim, ulardan biri nostandart (8 daqiqa);
- eng maqbul yechimni tanlash va himoyaga tayyorlash (8 daqiqa).
3. Himoya (25 daqiqa). Har bir guruh 4 daqiqada uchta yechimini va tanlangan yechimning asoslarini taqdim etadi, so'ng 2 daqiqa savol-javob bo'ladi. Boshqa guruhlar yechimni tanqidiy baholaydi: dalillar yetarlimi, xavflar hisobga olinganmi, o'quvchining ijodiy salohiyati qanday yo'naltiriladi?
4. Umumlashtirish (10 daqiqa). O'qituvchi yechimlarni «intizom choralari» va «salohiyatni yo'naltirish» guruhlariga ajratib, eng samarali yondashuvlarni ko'rsatadi.
5. Refleksiya (5 daqiqa). Talabalar yozma javob beradi: «Shu sinfda men o'qituvchi bo'lsam, ertaga qanday birinchi qadam qo'yardim?».
Yo'naltiruvchi yechimlar (faqat o'qituvchi uchun, talabalarga oldindan aytilmaydi): o'quvchiga murakkabroq, ochiq javobli topshiriqlar berish; unga «ekspert-yordamchi» yoki «savol ustasi» rolini topshirish; dars lavhasini u bilan birgalikda loyihalash; qiziqishiga mos to'garak yoki loyihaga jalb qilish; sinf qoidalarini o'quvchilar bilan birgalikda ishlab chiqish.
Mashg'ulot nomi, keys matni, 4 kishilik guruhlar, 30 daqiqalik tahlil, uchta yechim va ularni himoya qilish dissertatsiyadan olingan; tahlil qadamlari va tanqidiy baholash dissertatsiyadagi «Differensial ta'limni tashkil etish» misoliga tayanadi. Rollar, vaqt taqsimoti va yo'naltiruvchi yechimlar platforma uchun qo'shildi.